"Defoltların paradı": ABŞ və Çin bütün digərlərinin hesabına böhrandan çıxacaq

Gec-tez, coronavirus böhranı sona çatacaq, ancaq dünya ölkələri fərqli yollara çıxacaq: kasıb ölkələr daha da kasıblaşacaq, varlılar isə əksinə, daha da zənginləşəcəklər.

2020-ci ildə planetdəki bütün dövlətlərin ümumi xarici borcu dünya ÜDM-nin 365% -i ilə simvolik bir rəqəmə çatdı. Eyni zamanda, inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ümumi borc ümumi ÜDM-in 210% -ni təşkil etmişdir. Borclar böyüyür və onlara xidmət etmək çətinləşir. Beləliklə, Argentina Latın Amerikasında ilk dəfə ötən ilin may ayında defoltunu elan etdi. Beliz, Surinam və Ekvadordan olan qonşularının oxşar problemləri var. Afrika qitəsində Zambiya da artıq defolt elan etdi, ardından Keniya, Kamerun və Angola. Pakistanın da borc məsələsində problem yaşayacağı gözlənilir. Rusiyanın ən yaxın qonşularından Ukrayna bu il kreditorlara 15 milyard dollardan çox ödəməli olduğu və BVF-nin növbəti tranşı olmadan öhdəsindən gələ bilməyəcəyi defolt səviyyəsinə yaxındır.

Bununla birlikdə, defolt riski üçüncü dünya ölkələri ilə məhdudlaşmır. Məsələn, kifayət qədər çiçəklənən Türkiyə də bu siyahıda yer alır. İddialı planlarını həyata keçirmək üçün Prezident Ərdoğan, daha çox ucuz pulun iqtisadiyyata axması üçün, yəni faiz endirilməsini Türkiyə Mərkəzi Bankından əsas dərəcənin endirilməsini tələb etdi. Nəticə milli valyutada və suveren borc reytinqlərində kəskin bir azalma, ehtiyatların tükənməsi və inflyasiya oldu. Türk iqtisadiyyatına əlavə bir zərbə ölkəni həmişəki turizm gəlirlərindən məhrum edən koronavirus pandemiyası oldu.

Hazırda dünyanın ən böyük iki iqtisadiyyatı olan ABŞ və Çin dünyanın qalan hissələrindən pul yığmaq siyasəti yürüdür . Dövlət borclarının həcmini sürətlə artıraraq öz iqtisadiyyatlarını güzəştsiz inkişaf etdirirlər. ABŞ-ın üstünlüyü var, çünki devalvasiyaya və sıfıra yaxın nisbətə baxmayaraq hamı dollar və Amerika qiymətli kağızlarına inanır. Çin əlavə investisiya cəlb etmək üçün ÜDM məlumatlarını güclü və əsaslı şəkildə idarə edir. Bu cür iki rəqabət edən iqtisadi lokomotivin olması, öz borc problemi və artan inflyasiya ilə üzləşən inkişaf etməkdə olan ölkələrdən yan keçərək maliyyə kapitalının oraya axmasına gətirib çıxarır.

Əlbətdə ki, BVF və ya Dünya Bankı kimi beynəlxalq strukturlar pandemiyadan iqtisadiyyatı ğlümcül zərbə almış ölkələrə “köməyə gələ bilər”. Lakin məlumdur ki, bu təşkilatlar elə belə heç bir ökəyə borc vermir. Öz şərtlərini diqtə edir. Odur ki, borc müqabilində bu ölkələr, yəni borclular elə islahatlar elə ağır şərtlərlə aparmalı olacaqlar ki, onların iqtisadiyyatları bundan sonra bərpa oluna bilməyəcək. Bütün bunlar bir araya gəldikdə, yalnız zəmanəmizin supergüclərinin koronavirus pandemiyasından özləri ilə bütün digər ölkələr arasındakı boşluğu möhkəmləndirərək ən yaxşı mövqelərdə çıxacağı anlamına gəlir.

İqtisadiyyat   Baxılıb: 1174   Tarix: 2021-01-26



DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR