Çin ABŞ dollarına hodri-meydan: Pekin dünya iqtisadiyyatının yuan zonasının yaradılmasına çağırır

Çin ABŞ dollarına hodri-meydan: Pekin dünya iqtisadiyyatının yuan zonasının yaradılmasına çağırır Qərb dollarlarına əsaslanan maliyyə sisteminə rəqib olmaq üçün dünyada "yuan əsaslı" bir iqtisadi blok yaranmalıdır. Bu hazırki ABŞ dollarına əsaslanan sistemə alternativ olmalıdır.

Çin Kommunist Partiyası Beynəlxalq Əlaqələr Departamenti rəhbərinin keçmiş müavini Zhou Li Çin analitik fondu Chongyang İnstitutunun yayımladığı bir məqalədə bu fikri söyləmişdir. Çjouya görə, Çin Çin-ABŞ münasibətlərinin daha da pisləşməsinə, ticarət müharibəsinin böyüməsinə və mallarına xarici tələbin azalmasına hazırlaşmalıdır.
Bu problemlərə ən yaxşı cavab, onun fikrincə, milli iqtisadiyyatın daxili bazara yönəldilməsi və Çinin əsas ticarət tərəfdaşları ilə beynəlxalq hesablaşmalarda dolların yuanla əvəzlənməsi olmalıdır. "ABŞ, beynəlxalq ödəmələr və klirinq üçün əsas kanala, yəni SWIFT sisteminə nəzarət edir" deyən Zhou, Çin, Rusiya və İran şirkətlərinin beynəlxalq ödəmələr barədə məlumatların Vaşinqtonun əlində olduğunu qeyd etdi. Bu vəziyyət ən qısa müddətdə həll edilməlidir.

Zhou Li-nin rəsmi bir şəxs olmamasına baxmayaraq, məqaləsi Qərbdə böyük rezonans doğurdu - bir çox Yapon və Amerika mətbuatı bu barədə yazdı. Çünki siyasətdəki əhəmiyyətli dəyişikliklər barədə məlumatları keçmiş yüksək rütbəli məmurlar vasitəsi ilə bildirmək Pekin rəhbərliyinin sevimli təcrübəsidir. Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, Zhou jurnalında fikirlərini dərc etdiyi Chongyang İnstitutu, hökumət üçün tövsiyələr hazırlayan "düşüncə fabrikası" olan Amerika Rand Korporasiyasının Çin dilindəki ekvivalentidir.

Ən əsası Zhou Li-nin təklifləri, yüksək səviyyəli Çin rəsmilərinin son açıqlamalarının məntiqi davamı kimi görünür. Belə ki, İyun ayının ortalarında ABŞ ilə yeni bir ticarət müqaviləsi ilə bağlı müzakirələrdə əsas Çin danışıqçısı Çin Baş nazirinin müavini Liu He, ÇXR-in "əsasən daxili dövriyyəyə əsaslanan" bir iqtisadiyyat qurması lazım olduğunu söyləməsi diqqətdən qaçmamaılıdr. Bu açıqlamadan bir müddət sonra isə, ÇXR Qiymətli Kağızlara Nəzarət Komitəsinin sədr müavini Fang Xinghai Çin işini qlobal SWIFT məskunlaşma sistemindən mümkün bir əlaqənin kəsilməsinə hazırlaşmağa çağırdı və "Çin indi Vaşinqtonun potensial sanksiyalarına qarşı həssasdır" dedi.

Pekinlə Vaşinqton arasındakı münasibətlərin daim pisləşdiyini nəzərə alsaq, sanksiya təhlükəsi çox real görünür. Beləliklə, Bazar ertəsi günü Pekin tərəfindən respublikaçı senatorlar Marko Rubio və Ted Cruz, ABŞ-ın Dini Azadlıq üzrə Xüsusi Səfiri Sam Brownback və Konqresin Çin üzrə icraiyyə komitəsinin bütün üzvlərinin Çinə girişini qadağan edildi. Bu, Vaşinqtonun keçən həftə ÇXR-də müsəlmanların hüquqlarını pozmaqda iştirak edən Pekin rəsmilərinə tətbiq etdiyi sanksiyalara cavab idi. Ancaq ABŞ-ın mümkün sanksiyalarından daha çox Çinlilər dolların perspektivlərindən narahatdırlar. Fang Sinxayın qeyd etdiyi kimi, Amerika valyutasının kəskin ucuzlaşması getdikcə daha çox görünür və bu da Çinə çox mənfi təsir göstərə bilər. Guo Shuqing bu yaxınlarda Şanxayda keçirilmiş bir bank forumunda bu barədə danışaraq, ABŞ-ın Federal Ehtiyat Sisteminin "dünyanın faktiki olaraq mərkəzi bankı olaraq" son zamanlarda "pul çapı ilə həddindən artıq məşğul olduğunu" qeyd etmişdir. Onun fikrincə, Amerika iqtisadiyyatının dollarla vurulması yalnız reallıq ilə əlaqəsini tamamilə itirən birjaların rekord bir böyüməsinə gətirib çıxardı. "Buna görə hamımız dolların devalvasiyasından çəkinməliyik."

ABŞ dövlət istiqrazlarına bir trilyondan çox sərmayə qoyan Çin, Amerika valyutasının devalvasiyasından böyük itkilərlə üzləşir. Buna görə Pekin, dollara alternativ olaraq investisiyalarda yuanın payını yüksəltməklə riski minimuma endirmək istəyir. "Xaricdəki varlıqlarımız yuanda olsaydı, belə bir narahatlıq olmazdı" deyə Fang Xinghai izah etdi. "Yuanın beynəlmiləlləşdirilməsi xarici maliyyə təzyiqlərini aradan qaldırmağa imkan verəcək." Xatırladaq ki, Rus millət vəkilləri 2014-cü ildə sanksiya müharibəsi başlayandan bəri SWIFT-dən ayrılmaqla hədələyirdilər. Buna cavab olaraq Rusiya Mərkəzi Bankı öz maliyyə mesajlaşma sistemini (FMS) inkişaf etdirdi. 1 yanvar 2020-ci il tarixinə qədər SPFS-in 391 istifadəçisi var idi. 2019-cu ildə sistem iştirakçıları təxminən 12,9 milyon mesaj göndərdi. Çində isə bir müddət əvvəl Çin Beynəlxalq Ödəniş Sistemi (CIPS) istifadəyə verilib. Keçən il noyabr ayında isə keçirilmiş BRİKS sammitində Rusiya və ÇXR beynəlxalq hesablaşmalar üçün ödəmə sistemlərini birləşdirmək barədə razılığa gəliblər. SPFS hesablaşmaları rublla, CIPS - yuanda təmin edir, nəticədə istifadəçilər ABŞ və SWIFT-dən asılı deyillər. Eyni zamanda, Amerika valyutası ilə hesablaşma ehtiyacından qurtularaq ehtiyat mövqeyini zəiflədirlər.

İqtisadiyyat   Baxılıb: 1066   Tarix: 2020-11-02



DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR